Капитан Грант болалари

U kapitan Grantni asir qilgan hindular uni Kordiler tog�ining narigi tomoniga olib o�tib ketganlar, demak, uni qidirish ishlari tog�ning bu tomonida emas, balki pampaslarda natija beradi, deb o�zini ishontirishga tirishar edi. Demak hozircha sabr qilish va tez sur’atlar bilan yo�l bosish kerak.

17-oktabrda odatdagi vaqtda va odatdagi tartib bilan yo�lga chiqdilar. Robert uchun bu tartibni saqlab yurish qiyin edi. Tinib-tinchimagan bola o�z xachirini haydab hadeb madriladan oldinga o�tib ketmoqchi bo�lar, faqat Glenarvanning jiddiy qichqirishigina uni qaytarib qolardi.

Atrof o�z tekisligini yo�qota bordi. Tez-tez uchrab turgan adirlar va sharillab oqayotgan riolar, ya’ni soylar tog�ning yaqinligidan darak berardi. Paganel tez-tez kartaga qarar, yo�lda uchragan soylardan birontasi kartaga tushirilmagan bo�lsa – bunday hol esa ko�p uchrab turardi – geografiya olimining qoni qaynab, xunobi oshib ketardi.

‒ Oti yo�q soyning huquqsiz odamdan hech farqi yo�q! – derdi u, jahli chiqib.

Shu sababga ko�ra olimimiz ismsiz soylarga hech tortinmay ot qo�yar, qo�yganda ham juda jarangdor qilib ispancha ism qo�yardi-da, darhol qo�lidagi kartaga kiritardi.

‒ Zap til ekan-da! – deb takrorlar edi Paganel. – Juda ham ohangdor va jarangli-a! Xuddi metalldan quyilganga o�xshaydi! Imonim komilki, bu tilning tarkibi qo�ng�iroq quyiladigan bronzaga o�xshash, yetmish sakkiz qismi mis-u yigirma ikki qismigina qalayi.

‒ Lekin o�zingiz ispan tilini o�rganyapsizmi? – deb so�radi Glenarvan.

‒ Bo�lmasam-chi. Faqat talaffuzimning mazasi yo�q! Shunisi chatoq!

Shundan keyin Paganel sira ruxini tushirmay ovozini baland qo�yib, ispan tilining talaffuzi bilan kurashishga tushib ketar, lekin bu geografik kuzatishlar olib borishiga sira xalaqit bermas edi. Bu sohada u hayron qolar darajada kuchli bo�lib, albatta, bu borada hech kim uning oldiga tusha olmasdi. Glenarvan bu o�lkaning biror xususiyati to�g�risida katapatsdan biron narsa so�rab qolguday bo�lsa, geografiya olimi, doim yo�l boshlovchidan ilgariroq javob berar edi.

Shu kuni kunduz soat ikkilarda otryad allaqanday bir yo�lni kesib o�tdi. Tabiiyki, Glenarvan katapatsdan bu yo�lning nomini so�radi, xuddu shunday tabiiy ravishda unga Jak Paganel javob berdi:

‒ Bu Yumbeldan Los-Anjelosga olib boradigan yo�l.