Вершнікі на дарозе

Колькi iмгненняy яшчэ падавалася: жалезнае церне yсё яшчэ yнутры, а сам ён можа толькi нема крычаць, захлынаючыся чужою скрухай, горкаю, як палын, як попел.

Дубраву вакол патроху паглынаy змрок, дрыжала полымя, крэслячы кола святла вакол iх дваiх. Йурай з лютняю на каленях сядзеy побач, i вочы y яго цьмяна свяцiлiся зялёным агнём.

– Там… меч, – глуха выгукнуy Лель, усё яшчэ трымаючыся за грудзi, усё яшчэ адчуваючы водгаласы нясцерпнага болю. – У сэрцы… у каменi!

Лютнiст згодна нахiлiy галаву.

– Зараз ты разумееш, чалавечае дзiця.

Пасля азiрнуyся на цёмныя зараснiкi ляшчыны, што тулiлiся да схiлу yзгорка, i дадаy гучней i трохi раздражнёна:

– А ты – выходзь. Зараз жа, ну.

Дзiвячыся, Лель таксама глянуy на арэшнiкi – i пабачыy, як на святло выбiраецца, пакрэхтваючы, тое yпартае дзяyчо, што сустрэлася iм па дарозе на поyнач. Звузiла вочы, падазрона прыглядаючыся да зялёнага агню, скрывiла вусны – маyляy, ведаю-ведаю я вашыя нелюдскiя штучкi. Рагавы лук спачываy у яе за спiнаю, а на русай макаyцы замёр зжоyклы лiсток ляшчыны.

– Хiба я не казаy табе iсцi сваёй дарогай? – спытаy Йурай, хмурачыся. – Справы народу курганоy, – дадаy лютнiст павучальна, – чалавечых дзяцей не тычацца.

– Можа, гэта i вашыя кургановыя справы, – адказала дзяyчо, падбачынiyшыся. – Але тут наша зямля. Наш дом. То – тычацца, нябось!

– «Ваша зямля», – абурана прагаварыy Йурай, варухнуyшы бровамi, але дзяyчо яго не слухала. Загаварыла горача, быццам даyно выношвала словы yнутры сябе.

Гаварыла так:

– Яшчэ не так даyно ля возера жылi людзi.

І прадзед, i дзед яе тут нарадзiлiся i выраслi. А пасля з гэтым самым возерам нешта здарылася – упрост жудаснае насланнё. Кашмары душылi па начах i дарослых, i дзяцей, драпежнiкi рэзалi скот, збожжа гнiла y палях, а немаyляты нараджалiся мёртвымi. Лiхаманкi папаyзлi ад вады, а y ваколiцы сталi знiкаць падарожныя, i на скрыжаваннях знаходзiлi адно абгрызеныя косткi. І мясцовыя не вытрымалi, сталi збягаць, шукаць iншага прытулку, сялiцца падалей. І казалi мiж сабою, бяссiльна разводзячы рукамi: напэyна, праклён.

– …або чары нелюдзяy, – заключыла дзяyчо, i голас у яе задрыжаy абвiнаваyча.

– О, калi y нас такiя моцныя чары, – адказаy яyна задзеты за жывое Йурай, – дык чаму тады мы саступiлi вам нашу зямлю i наш дом? Мы жылi тут раней за вас, дасюль жылi б, каб не… каб не чалавечыя сыны.

– Ён… – Лель кашлянуy i выправiyся: – Мы, то бок… хочам дапамагчы. Выправiць тое, што сталася з возерам, з краем. Праyда.