Беш болали йигитча

Muallim qarasa bo�lmaydigan, shartta o�rnidan turdi-da, oyog�i bog�langan xo�rozdek hakkalab kelib, Toshtemir bilan Akromning qulog�idan cho�za boshladi:

– Xo�sh, qaysi darsni o�tuvdik?

– Qulog�imni qo�yib yuborsangiz keyin aytaman, – yig�lamsirab dedi Akrom.

– Qaysi darsni o�tuvdik deyapman! – quloqlarini battarroq cho�zdi muallim.

– Domla, o�tgan darsda quloq cho�zmani o�tganmiz! – deb yana qiziqchilik qila boshladi Toshtemir. Shu paytda qiziq voqea yuz berdi, muallim ikkovining qulog�idan battarroq cho�zish, o�tirganlarning yuragiga ko�proq qo�rquv solish o�rniga to�satdan qo�yib yuborib, qaytib o�rniga utirdi.

Qiziq, u sinfdan ko�zlarini olib qochyapti, qilgan ishidan xijolat bo�ldimi, yoki qalbida shu yarim och, yarim yalangoch o�tirgan, ochlik hissini qiziqchilik bilan bosayotgan bolalarga nisbatan beqiyos rahm-shafqat uyg�ondimi bilib bo�lmaydi. Cho�ntagidan popukli xaltacha olib maxorka o�ray boshladi. Qo�llari tinmay qaltirab maxorkani to�kib yuboryapti, sinf jim, pashsha uchsa eshitilgudek jimlik… Roziq tog�amga rahmim kelib ketdi, unga qiyin, juda ham qiyin, armiyadan qaytishi bilan xotini tashlab ketib qoldi, bitta cholga erga tegib ketdi, Roziq tog�am yolg�iz, hech kimi yo�q. Uyi ham bo�m-bo�sh, eski sholcha, qora qumg�on, jo�mragi qadoqlangan choynak – boshqa hech narsasi ham yo�q. Bir oyog�i yo�q, kechalari kesilgan joyi zirqirab og�rib chiqarmish, buning ustiga o�ng qo�li ham yaxshi ishlamaydi… Qiyin juda qiyin unga! Biz bo�lsak uni oq ko�ngil, yumshoq tabiatli, sal qiziqchiroq bo�lgani uchun mayna qilganimiz-qilgan…

Bir mahal mening ukam Usmon qo�l ko�tarib:

– O�tgan darsni men aytsam maylimi? – deb so�radi sekingina.

– Ayt-chi, – maxorka tutunini chuqurroq tortib dedi Roziq tog�am.

– Razvedka.... – xuddi esidan chiqarib qo�yayotgandek shoshilib dedi Usmon.

– To�g�ri, – tasdiqladi muallim, – xo�sh, razvedka-chi qanaqa bo�lishi kerak?

– Botir.

– Yana?

– Qo�rqmas.

– Yana?

– Mushuk… – Bu so�z Usmonning og�zidan chiqishi bilan sinfda yana sekingina, bilinar-bilinmas kulgi ko�tarildi. Roziq tog�am ham kulimsirab «ya’ni mushukdek chaqqon bo�lishi kerak demoqchisan, shundaymi?» deb so�radi. Usmon, ha, deb tasdiqlagach, unga besh yozib qo�y deb tayinladi Hamroqulga.