Алвидо, қурол

Уларнинг тўртовлари ҳам механик бўлиб, урушни кўрарга кўзлари йўқ эди.

Мен атрофда нималар бўлаётганини кўргани бордим, сўнг блиндажга, шофёрлар олдига қайтдим. Ҳаммамиз ерга ўтириб, деворга суянганча сигарет тутатдик. Ғира-шира қоронғи тушди. Блиндажнинг саҳни қуруқ ва илиқ эди, мен деворга суяниб, ҳордиқ чиқардим.

– Жангга ким боради?

– Берсальерлар.

– Берсальерларнинг ўзими?

– Шундайга ўхшайди.

– Росмана жанг қилиш учун бу ердаги одамлар камлик қилади.

– Чамаси бу шунчаки йўлига бир жанг бўлади, чинакам уруш бошқа ерда бўлади.

– Ҳужумга борадиган солдатлар буни билишадими?

– Билишмаса керак.

– Албатта, билишмайди, – деди Маньера. – Билишса, жангга кириб ўтиришармиди.

– Шундай ҳам киришардики, – деди Пассини. – Берсальерлар аҳмоқ.

– Улар мард солдатлар, интизомга риоя қилишади, – дедим мен.

– Бақувват йигитлар, ҳаммаси ҳам яғриндор. Лекин барибир, ҳаммаси аҳмоқ болалар.

– Мана гренадерлар зўр, – деди Маньера.

Бу ҳазил эди. Тўртовлари хахолаб кулишди.

– Улар жангдан бош тортишганда сиз бормидингиз, tenente, кейин ҳар ўн кишидан биттасини отишувди, эсингиздами?

– Йўқ.

– Шундай бўлган эди. Уларни қатор қилиб турғизишди-да, ўнинчи бўлиб турган одамни ажратиб отаверишди. Карабинерлар уларни отиб ташлашди.

– Карабинерлар, – деди Пассини ва ерга тупурди.