Беларуская лiтаратура

Я вярнуyся да Вас

Цвёрдым крокам салдата,

Хоць нямала пранёс

За дарогу тугi.

Пранiкнёная лiрыка А. Куляшова перыяду Вялiкай Айчыннай вайны. Творы не страцiлi сваёй эстэтычнай каштоyнасцi i сёння, праз многiя дзесяцiгоддзi пасля iх напiсання.

Поyная драматызму балада “Над брацкай магiлай”.

Ёсць пад Стараю Русай

Руская вёска Лажыны.

Там, нiбы y Беларусi,

І вербы растуць, i рабiны.

Святлаценi змяняюцца, калi паэт з горыччу гаворыць аб ахвярах вайны: “Там магiла ёсць брацкая y лузе, / За вёскай Лажыны, / Там хлапцы беларускiя / Чэсна галовы злажылi”.

Балада мае развiтальны змест.

Паэт гаворыць ад iмя тых, хто аддаy сваё жыццё, каб вечна свяцiла над нашай зямлёй зiхатлiвае сонца свабоды, каб нiколi не было вайны. Загiнуyшыя воiны змагалiся за родную Бацькаyшчыну, думкi пра якую агортваюць лiрычнага героя верша. Твор не падобны да народных плачаy над труной нябожчыка, ён напоyнены мужнасцю, глыбiнёй патрыятычнага духу. Увага аyтара скiравана на родныя гонi, што жывiлi сэрца i душу, да валi надзею на мiрны час.

Наглытацца хачу туманоy,

Твайго ветру i пылу;

Наглытацца хачу за сябе i за тых,

Што не yстануць з нябыту.

Вочы просяць нябёсаy тваiх;

Ім твайго не хапае блакiту.

Яркая i пераканаyчая франтавая лiрыка П. Панчанкi перыяду Вялiкай Айчыннай вайны. Паэт прайшоy дарогамi вайны з захаду на yсход, адступаючы ад Беластока разам з савецкiмi войскамi.

Душэyным смуткам, жывым болем насычаны верш П. Панчанкi “У мяне не забiлi нiкога”.

Сапраyды, кажа паэт, не асабiстым горам кiруецца наш салдат, калi гонiць чужынцаy на захад, а патрыятычным жаданнем хутчэй убачыць родныя гонi i палеткi вольнымi i шчаслiвымi. Гэта верш-балада. У спакойнай разважлiвай танальнасцi пачынае аyтар свой твор, спрабуючы асэнсаваць вытокi нашага гераiзму, помсты, адплаты, бо, калi сапраyды “у мяне не забiлi нiкога – нi мацi, нi жонкi, нi брата. Я не плакаy бяссоннаю ноччу ад горкае страты,” дык чаму ж, пытаецца лiрычны герой, “ад чаго ж тады сэрца так хоча, так прагне расплаты?”

“Я yвайду y Беларусь, як байцы yвайшлi y Сталiнград”, – сцвярджае ад iмя воiна-пераможцы П.

Панчанка.

“Вока снайпера” – верш П. Панчанкi аб неспатольнай празе простага салдата – ачысцiць родную зямлю ад набрыдзi, заразнай пошасцi, выполваючы iх, як пустазелле, з нашых палёy i нiваy, знiшчаць, выглядаючы y снайперскi прыцэл, як нейкiх дзiкунскiх казюрак, мошак, жучкоy-караедаy, калi глядзець на iх здалёку, як ненавiсных пачвар.