Святло далёкай зоркі

Сябрына yстанаyлiвалася i y выпадках, калi ад падораных на вяселлi каровы, авечкi цi кабылы атрымлiваyся прыплод, у такiм разе гаварылi: «Ідзе y руку».

«Хаця пры yстанаyленнi сябрыны нiякiх спецыяльных абрадавых дзеянняy не праводзяць, – зазначаy Сержпутоyскi, – але з моманту яе з’яyлення сябры звяртаюцца адзiн да другога на “вы”, а не на “ты”, як прынята гэта памiж чужымi людзьмi». З такой павагай звярталiся палешукi толькi да бацькоy, старэйшых па yзросце, родзiчаy i самых блiзкiх сяброy i таварышаy.

Кожны чалавек лiчыy для сябе свяшчэнным абавязкам дапамагчы сябру y бядзе. Вялiкiм грахом было пакрыyдзiць сябра, прычынiць яму зло. Сварка памiж сябрамi – ганьба для абодвух.

У час урачыстасцей сяброy саджалi на самае ганаровае месца, удзялялi iм шмат увагi. Сябры часта выступалi y ролi дарадцаy, абаронцаy перад грамадскiмi i дзяржаyнымi iнстанцыямi. Нездарма гаварылi, што часам ад сябра хутчэй атрымаеш дапамогу, чым ад родзiча. Адсюль з’яyленне прыказак i прымавак: «Многа сваiх, ды чорт на iх, а сябар – божы сваяк», «Часам ад свайго помачы не чакай, хiба y сябра папытай».

Кожны прадбачлiвы беларус пры yсякiм зручным выпадку стараyся займець як мага больш сяброy у сваёй i суседнiх вёсках. Ведалi: сябар дапаможа y цяжкую хвiлiну жыцця, пусцiць пераначаваць i прыме як самага дарагога госця. «Не май асьмакоy, а май многа сяброy – век пражывеш i з голаду не памрэш», – гаварылi старыя.

«Бонда». Старажытны звычай беларусаy дзялiцца з суседзямi здабыткамi сваёй працы – мясам, рыбай, мёдам, садавiнай, гароднiнай – знайшоy адлюстраванне y нарысе А.

Гэты звычай распаyсюджваyся i на жывёлу. Заyважыyшы бадзячага сабаку або каня, карову, якiя адбiлiся ад статку, сяляне лiчылi неабходным накармiць iх. Пры гэтым яны гаварылi: «Бог дае на yсiх долю. I сабаку давай кавалак хлеба – можа, не праз чыю ласку жывем».

Звычай даваць бонду, на думку Сержпутоyскага, iшоy ад сiвой даyнiны, калi была агульная маёмасць цэлай абшчыны або роду.

У запiсах вучонага адзначаецца, што ва yспамiнах старых людзей, ад якiх калiсьцi ён запiсваy свае фальклорныя творы, ёсць шмат прыкладаy таго, як сяляне, што мелi коней, валоy, дапамагалi суседзям-беднякам бясплатна апрацоyваць зямлю, звозiць з поля yраджай, нарыхтоyваць дровы на зiму.