Мен кимман ёки мендаги “мен”

Буни эса инсон танада эканлигида унга берилган бир шанс, имконият деб тушуниш мумкин.

“Руҳ шундай бир латифдирки, у ғайбдан келиб Қалбга киради, у ҳаётнинг асоси ва ҳаётдан ҳам баланд, руҳ – Раббоний амрдир. Шу руҳдирки, бизни маънавий камолотга етаклайди, бизнинг ақлимизни ўстиради, нозиклаштиради, мулойимлик бағишлайди” (Н.

Комилов).

Руҳ – Аллоҳнинг Нафаси, Аллоҳнинг амридан. Лекин у одамга мулк қилиб берилмаган. Руҳ бирор-бир жисм, танамизнинг аъзоси ҳам эмас. У бир вақтнинг ўзида бизда ва шу билан бирга биздан ташқарида: Руҳ – Нурдан келган Нур.

Бу Нур бизнинг тасаввуримиздаги Нур эмас. Уни фақат қалб кўзи билан англаш мумкин бўлган жуда ҳам юқориларда бўлган Нурдаги Нур. “Руҳ жавҳардир, у жисмни ҳаракатга келтиради ва такомиллаштиради”. Аллоҳ инсонга ана шу руҳдан ато этди. У кўринмас, ғайб, Руҳий оламдан, у латиф, у Аллоҳдан ва Аллоҳга тегишли, шунинг учун ҳам Руҳ ўлмайди – абадий. Одам ўлганда у танадан чиқиб кетади ва ўзининг ҳақиқий “диёрига”га йўл олади. Ҳар бир одамнинг ўз руҳи бор. У ҳаммада ҳар хил. Тасаввуф олимлари буни гуноҳкор одам билан авлиёлик даражасига етган одамнинг руҳи бир хил бўлмаслиги мисолида кўришади. Шу билан бирга руҳ абадий Оламдан. Руҳ мана шу ягона абадий оламнинг бир қисми сифатида инсон ботинида вақтинча мавжуд. Лекин одамнинг унинг устидан ҳеч қандай ҳукмронлиги йўқ.