Қутлуғ қон

U ko�zlarini suzib, ashula yangragan tomonga qaradi. Kuy uzoqdan, boynikidan uchar edi. U zavqni buzmaslik uchun, Yormatga bu to�g�rida hech nima demadi. Yoqimli sadoning sehriga berilib, ko�zlari sekin yumildi, boshi yana quyiroq tushdi. Uning ruhi go�yo ashulada jimgina eridi. Muloyim, dilnavoz sadolar uning butun tomirlaridan hordig�ini sug�urganday bo�ldi. Ashula nihoyasiga yetdi. Lekin bir zumdan keyin, yana ayni tovush parvoz qildi. Ammo o�zga maqomda, o�zga, yana chuqurroq mavjlanishlar, jilvalar bilan ko�ngilni yana qattiqroq sehrlovchi ingichka titramalar va ranglar bilan… Havoda u kuyning so�nggi mavjlari tinarkan, Yo�lchi dedi:

– Rosa ovozi bor ekan-da, yo�lini ham qiyar ekan.

Nosvoyini tuplab, iljayib javob berdi Yormat:

– Ha, biznikida.

– Kechasi hech nima aytmadi-ku, kunduz keldi shekilli. Yormat kuldi.

– Bu hofiz butun olamga tanilgan. Yakkayu yagona ovoz… Ammo hozir o�zi bu yerda yo�q.

– Nima deysiz, – hayratlanib dedi Yo�lchi? – o�zi bo�lmasa, ashula qayerdan?

– To�g�ri, o�zi yo�q, ashulasi bor… Gramofon degan buyumni ko�rganmisan, yo eshitganmisan? – kulib so�radi Yormat.

– Yo�q, u nima bo�ladi?

– Ashulachining ovozini mashinaga ko�chiradi, ayrim-ayrim lagancha qilib… keyin shu mashinaning qulog�ini burasang, lagancha gir-gir aylanib, ashula, dutor tanbur vang�illayveradi.

– Qishloqi deb meni laqillatmoqchimisiz? – qoshini chimirdi Yo�lchi.

– Nega laqillatayin?.. Ilm-hikmat bilan har nimani qilsa bo�lar ekan. Shaharda ko�nkani ilgari ot surgar edi. Mana endi ko�nka otsiz yuribdi. Otsiz qanday yuradi? Hammasi ilmi hikmat. Gramofon ham shunday. U Farangistondan kelsa kerak. Tunov kuni bir bilgich odam: «U yoqda hunar baland bo�ladi», degan edi. Gramofon boylar orasida rasm bo�lib qoldi. Shunday o�tirshilarda o�rtaga qo�yib chalishadi.

Birdan boshqabirovoz eshitildi: kimdir tez-tez gapiradi, dam erkakcha, dam xotincha so�zlaydi, dam chaqaloq bo�lib «inga»laydi… Yo�lchi taajjublanib, Yormatga qaradi.

– Bu «Abdulla fonuschi» degan katta qiziqchi. Hozir gramofonda qiziqchilik qilayotibdi, – dedi Yormat. Yo�lchi «tavba» deb o�rnidan turdi, ketmonni olib ishga tushdi.