Шерлок Холмс ва доктор Уотсоннинг саргузаштлари

Лекин ўша куни нонушта пайтида жиндек ичиб олганим учунми ё Холмснинг ўжарлигидан жазавам тутганиданми, хуллас, ортиқ чидаёлмай ғазабимни тўкиб солдим:

– Бугун қайси бири, – деб сўрадим, – морфийми ё кокаинми?

Холмс лотин ҳарфда ёзилган эски китобдан кўзини узди.

– Кокаин, – деб жавоб қилди у.

– Етти фоизли. Синаб кўрасизми?

– Раҳмат, ўзларига буюрсин! – дедим шартта. – Афғон урушидан кейин ҳалиям ўзимга келолганимча йўқ. Ўзимга ортиқча юк ортишни истамайман.

Жаҳлим чиққанига Холмс мийиғида кулиб қўйди.

– Эҳтимол, сиз ҳақдирсиз, Уотсон, – деди у.

– Наркотик моддалар ҳам соғлиқ учун зарар. Лекин, у ақлни ишлатишга, фикрнинг равшанлашишига ёрдам беришини кашф этдим. Бинобарин, уларнинг зарарли таъсирини эътиборга олмаса ҳам бўлади.

– Ахир, ўйласангиз-чи, – дедим қизишиб, – булар сиз учун жуда қимматга тушади-ку! Ҳа, ана, миянгиз жуда тез ишлади дейлик, лекин бунинг турган-битгани зарар, асабни ишдан чиқариб, охир-оқибатда ақли заифликка олиб боради.

Кейин одамнинг қандай руҳий ҳолатга тушишини яхши биласиз. Йўқ, Холмс, бу арзийдиган иш эмас! Наҳотки, бир лаҳзалик ҳузур-ҳаловат деб табиат сизга инъом этган ноёб ақл-истеъдодни қурбон қилсангиз? Тушунсангиз-чи, сиз билан дўст эмас, балки ўз мижозининг соғлиғи учун жавоб берадиган шифокор сифатида гаплашяпман.

Шерлок Холмс ранжимади. Аксинча, бу гаплар унинг кўнглини очаётгандай эди.