Двое на вуліцы

Жавейка прыслухаyся – пра што яны гавораць?

– Яно, калi ты пайшла yжо на гэтых сiрот, дык i маткай старайся iм быць, а не мачахай. А калi адчуваеш, што не зможаш, дык i не рыпайся, не iдзi за yдаyца замуж.

– Ага. А то сваiх панадзявае, прыбярэ, як лялек, – у iх i касцюмчыкi, у iх i чаравiчкi, – а гэтае дзiця няшчаснае як не босае y школу бегае: ёй хоць бы на капейку чаго з горада прывезла.

Тую, пра каго дзядзькi гаварылi, яны, вiдаць, добра ведалi абодва.

– Яно i бацька вiнаваты. Іншы бубухнуy бы пару разоy, дык i мачаха была б як мачаха – шаyковаю б зрабiлася.

А гэты ж маyчыць.

– Ага, не кажы ты, маyчыць…

З суседняга сядзення павярнуyся да iх, сеy якраз тварам на праход зусiм старэнькi дзядок:

– Вось вы тут, чую я, усё «мачаха» ды «мачаха» гаворыце. А iншая мачаха, каб вы ведалi, часам лепей за родную матку дзяцей глядзiць. Матка вунь спiлася, прыйшла, чаравiкi y роднай дачкi yкрала i yцякла. А мачаха сядзiць ля дзяyчынкi, слёзы ёй выцiрае дый супакойвае: «Не плач, дачушка, мы табе новыя справiм».

А вы кажаце – мачаха…

– Дык што вы раyняеце? Якая ж гэта матка, калi яна спiлася? А гэта ж здаровая i не глядзiць.

– Дзед праyду кажыць, – таксама павярнулася на размову немаладая yжо жанчына i нават адхiнула хустку з вуха – каб лепей чуць. – У мяне вунь у самой матка замуж за yдаyца выйшла. І цi паверыце, так ужо баялася, каб яе нiхто не папiкнуy, што яна сiротак не глядзiць. Дык iм усё лепшае аддавала, усё y першую чаргу.

І так яна yжо гэтых чужых дзяцей глядзела, што мне, малой, нават не падабалася, што яна мне родная матка, – хацелася, каб i y мяне мачаха была.

– А не выдумляй ты, цётка, абы-чаго – няма такiх мачах.

– Яй жа Богу, праyду кажу. Каб мне з гэтага месца не сысцi, што праyда…

Апошнiм часам Жавейку здавалася, што yсюды людзi толькi пра гэта i гавораць: той развёyся, тая кiнула свайго мужа, нехта гадуе чужых дзяцей – быццам бы yсе толькi тое i робяць, што разводзяцца, жывуць з чужымi дзяцьмi i кожнаму стрэчнаму пра гэта расказваюць.

Ды ён разумеy, што людзi i жывуць шырэй, i гавораць шмат пра што iншае, але yсё гэта лёгка абыходзiць яго, а ягонае насцярожанае вуха ловiць толькi тое, што балiць i яму самому.

Скажам, хiба, да прыкладу, у той халодны восеньскi дзень, калi лiy такi ж самы, як сёння, дождж, ён мала каго сустракаy на мокрай i няветлiвай вулiцы. Але ж запомнiy бадай што толькi iх – бацьку i сына.