Нелюбімыя гінуць

 – Ты yжо зрабiy усё, што мог, а цяпер пакiнь нас…

Чэчэнец iмгненна насупiyся, лоб, пераноссе перасеклi глыбокiя зморшчыны, позiрк утаропiyся y вялiзны жывот жанчыны, здавалася, ён узважвае, цi варта звязвацца з цяжарнай.

– На хлопчыка па нашых законах ты не маеш нiякiх правоy, – пайшла y наступ Айшэ, – кранеш яго – будзеш мець справу з Рэнатам.

Імя начальнiка на пасыльнага падзейнiчала ацверажальна, у яго адразу быццам заслона з вачэй упала. Мармычучы нешта няyцямнае, ён хуценька схаваy кiнжал i, унiкаючы позiрку Айшэ, пасунуyся да выхаду.

У дзвярах чэчэнец прыпынiyся:

– Што перадаць камандзiру?

– Перадай, што, калi не вывезе, раджаць пайду да рускiх…

З першых дзён вайны з чатырох гадзiн да сямi па няпiсаных правiлах у Грозным наступала перамiр’е. У гэтыя гадзiны Айшэ, расчынiyшы yсе дзверы, праветрывала памяшканне i пры дзённым асвятленнi завiхалася ля хворай Лолы: рабiла ёй кампрэсы, прамывала пролежнi, гатавала нешта гарачае. Звычайна разагравала на спiртоyцы тушонку, далiвала вады, i атрымоyвалася наварыстая полiyка, адзiнае, што свякроy магла яшчэ есцi.

На гэты час глуханямога выпраyляла на паверхню, часцей па ваду.

У той дзень Айшэ паспела толькi нагрэць вады i кiнуць у яе бiнты, знятыя з ран свекрывi, як зараyлi сiрэны, цяжка затахкалi кулямёты, недзе зусiм побач грымнула, ды так, што задрыжэла пад нагамi падлога, у лямпе-газнiцы на дробныя аскепкi развалiлася yчарнелае шкло, са столi зацерушыла, пасыпалася тынкоyка. Цi то ад нечаканасцi, цi то ад страху ногi Айшэ звяла сутарга, рэзкi боль працяy нiз жывата, яна не змагла дайсцi нават да дзвярэй, каб iх зачынiць.

Праз хвiлiну y пакой уварваyся вiхор пылу i пах серы. «Хоць бы не завалiла yваход у сховiшча», – падумала Айшэ, i адразу y вачах пацямнела, захiсталiся сцены, нясцерпны боль новай хваляй уладарна yварваyся y цела, здалося, разарваy на часткi жывот, скронi, прымусiy апусцiцца на каленi. Яна закрычала, пакацiлася па падлозе, але крыку y гэткай калатнечы нiхто пачуць не мог, нават яна сама, наyкол усё грукатала i рушылася.

Айшэ страцiла прытомнасць, а калi расплюшчыла вочы, зразумела, што ляжыць на падлозе з раскiнутымi рукамi. Нiякага болю не адчувала, наyкол цiшыня, толькi шэры пыл, асядаючы на падлогу, быццам некага карагодзiy у нябачным танцы, i y гэтую хвiлiну Айшэ здалося, што яна чуе шоргат сукенкi, сатканай з пылiнак.

Уставаць не хацелася, баялася, што боль паyторыцца, i ад гэтага душа напаyнялася невыразным, нейкiм загадкавым страхам.