ШАҲЗОДА ВА ГАДО

Лекин у тилга кирганида, овозида заифгина умид оҳанги сезилгандай бўлди:

– Балки унинг тафаккури фақат битта фикрда оқсаётгандир ва бошқа нарсаларда унинг шуури аввалгидай равшанлигини йўқотмагандир? Ё, парвардигор, ишқилиб шундай бўлиб чиқсин-да! Биз буни синаб кўрамиз!

У Томга лотин тилида савол берди, Том амал-тақал қилиб лотинча жавоб қилди.

Қирол бундан мамнун эканини яшириб ўтирмади. Аъёнлар ва табиблар ҳам бу жавобдан қониқиш ҳосил қилишди.

– Ўзининг илми ва салоҳияти даражасида, – эътироф этди қирол, – ўғлон бундан яхшироқ жавоб қайтармоққа ҳам қодир эди.

Аммо ҳозирги суҳбат шундан далолат берадики, унинг онги жиндайгина хиралашибди холос, аммо лекигин тўлиғича ақлдан озмабди. Бу ҳақда фикрингиз қандай, афандим?

Ушбу сўзлар ўзига қаратилган табиб чуқур таъзим қилди ва жавоб қилди:

– Тахминингиз тўғри, ҳукмдорим, каминанинг фикри ила ҳамоҳанг.

Соҳиби салтанат донишманд ҳакимнинг эътирофидан шодланиб кетди шекилли, буёғига қувноқ овозда давом этди:

– Жуда соз! Шаҳзодани ҳамма кузатиб турсин. Уни синовдан ўтказишни тўхтатмаймиз.

Сўнг Томга ўз саволини француз тилида баён этди.

Том ҳамманинг нигоҳи ўзига қаратилганидан ноқулай аҳволга тушиб, бир дақиқа жим турди, сўнг уялибгина деди:

– Эътироф этмоқликка ижозат бергайсиз, тақсир, бу ажнабий тил менга нотаниш.

Қирол яна ўзини ёстиққа ташлаб, ёнбошлаб олди.